معاونت تبلیغ و امور فرهنگی حوزه های علمیه
صفحه اصلی > اخبار 


فرازهایی از زندگی عقیله بنى هاشم

سالروز وفات حضرت زینب کبری (س) تسلیت باد

حضرت زینب علیها السلام در پاسداری از عفت و عصمت، سر آمد دختران روزگار بود و بر این باور بود كه زن هنگامی به خدای خود نزدیكتر است كه خود را از معرض دید مردان بیگانه - به غیر موارد ضروری - حفظ نماید...

سومین فرزند حضرت فاطمه زهرا علیها السلام در پنجم جمادی الاولی سال پنجم هجرت در مدینه منوره چشم به جهان گشود. این نوزاد كه از هر جهت با شخصیت بزرگ علی علیه السلام سازگار و زینت پدر بود «زینب» نام گرفت. مادرش پاره تن رسول الله صلی الله علیه و آله و پدرش برادر و وصی پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله بود.

زینب ملقب به «ام كلثوم» كه در فضای چنین خانواده ای رشد می یافت، از همان نخستین روزهای كودكی، با مشكلاتی مواجه شد كه تحمل آن ها برای غیر او كاری بس دشوار می نمود. او در خردسالی با داغ رحلت جدش پیامبر صلی الله علیه و آله مواجه شده و از آغوش پر مهر و محبت حبیب خدا جدا گردید، بعد از چند ماه در شهادت جانسوز مادرش زهرا علیها السلام به سوگ نشست و بعد از شركت در مراسم دفن مخفیانه مادر جوانش به دامان پر مهر و عطوفت علی علیه السلام پناهنده شد. زینب همچنان ناظر سكوت مظلومانه پدر بود و گریه های نیمه شبش را در كنار چاه های غربت نظاره می كرد تا اینكه دست شقی ترین فرد عالم، محراب كوفه را با خون امیر مؤمنان علیه السلام گلگون نمود و زینب به همراه برادرانش در كنار بستر پدر، فرق شكافته او را دید و اشك فراق ریخت و شهادت پدر را شاهد بود. مدت زمان زیادی نمی گذرد كه زینب در مدینه مسموم شدن برادرش امام حسن علیه السلام را تجربه كرده و در بقیع با او وداع كرد.
و بالاخره در سال 60 هجری زینب كه در كوران مصیبت ها آبدیده شده بود، به همراه امام حسین علیه السلام قدم در سفر كربلا می گذارد و در فاجعه غمبار كربلا، به خون غلطیدن ده ها تن از بهترین عزیزان خود را به نظاره می نشیند.
زینب كبری علیها السلام بعد از عاشورای خونین با صبر و استقامتی بی نظیر، پیام جاودانه حضرت ابا عبدالله علیه السلام را به جهانیان می رساند.
حضرت زینب علیها السلام بعد از واقعه كربلا و مشاهده آن همه مصائب و تحمل اسارت دوباره به مدینه مراجعت نمود و بنا به نقلی، بعد از حادثه قحطی در مدینه به همراه همسر سخاوتمند خویش، عبد الله بن جعفر طیار به منطقه شام كوچ كرد و در نیمه رجب سال 62 قمری در همانجا وفات یافت و در «قریه رادیه دمشق» كه امروزه به «زینبیه» معروف است به خاك سپرده شد.
عقیله بنی هاشم، عقیله طالبیین، موثقه، عارفه، عالمه، محدثه، فاظله، كامله، و عابده آل علی، كه از جمله القاب زیبای زینب كبری علیها السلام می باشد، نشانگر شمه ای از كمالات اوست.

وارث زیبایی ها 
حضرت زینب كبری علیها السلام دوران كودكی را در آغوش پر مهر رسالت و امامت سپری كرده و در دامن عصمت و طهارت بالیده و به صفات والای انسانی و فضایل و كمالات معنوی و ملكوتی آراسته گردید. از این رو، آن حضرت دارای صفات برجسته ایست كه وی را از سایر بانوان عالم ممتاز می سازد.
صبر و شكیبایی، زهد و تقوی، فصاحت و بلاغت، دانش و بینش، حلم و حزم، تدبیر و سیاست، سیادت وبزرگواری، جلالت شخصیت و عظمت روحی، پایداری و ثبات قدم در راه هدف، قوت قلب و اراده ای فولادین، راستی و امانتداری، دفاع خالصانه از حق و حقیقت، حمایت از یتیمان وضعیفان، شرافت و فضیلت خانوادگی، عبادت و انقطاع از خلق، مهر و عطوفت در حد اعلای خود، تعلیم و تربیت انسان ها، پرورش فرزندان پاك و صالح، همسر داری و خانه داری، عزت نفس، وفاداری در عهد و پیمان، از جمله ارزنده ترین صفات این شیر زن عاشورایی است كه از خاندان وحی و نبوت و پنج تن آل عبا به ارث برده است. بررسی اجمالی تاریخ زندگی این بانوی با عظمت این حقیقت را نمایان می سازد.
در مورد شخصیت برجسته عقیله بنی هاشم و فضایل و مناقب آن بانوی بزرگوار كتاب ها و مقالات فراوانی به رشته تحریر در آمده است، اما در بسیاری از آن ها به نقش زینب كبری علیها السلام در حماسه عاشورا پرداخته و از بركات وجودی آن حضرت از ولادت تا قبل از عاشورا كمتر سخن به میان آمده است. البته این امر شاید بدین علت باشد كه زینب كبری علیها السلام به عنوان بارزترین جلوه عفت و عصمت، در ایام نوجوانی و جوانی در پس پرده بوده و كمتر كسی می توانست از زندگی آن حضرت گزارش دهد. این نوشتار سعی دارد نگاهی هر چند گذرا به فرازهایی از زندگانی آن میوه نبوت و شاخسار امامت تا قبل از عاشورا داشته و آموزه های تربیتی را از زندگی آن حضرت به مشتاقان و ارادتمندان ارائه نماید. زیرا از این راه می توان نسل جوان رابا بهترین الگوها واسوه های تربیتی آشنا كرد و پیوند قلبی و عاطفی آنان را با خاندان عصمت و طهارت مستحكمتر نمود.

كودك بلند نظر 
بطور كلی از دوران كودكی هر فرد تا حدودی می توان استعداد و لیاقت ذاتی او را شناخت. همچنانكه شاعر عرب می گوید:
فی المهد ینطق عن سعادة جده // اثر النجابة فیه خیر مسدد
«در گهواره از موقعیت والای خود در آینده خبر می دهد. وجود نشانه های نجابت [و بزرگی] در آن طفل، بهترین دلیل منطقی [بر آینده درخشان او] می باشد.»

دختر والامقام علی علیه السلام نیز از همان دوران كودكی شخصیت معنوی، عرفانی خود را در گفتار و رفتار خویش نشان می داد. داستان زیر نشانگر این حقیقت است:
روزی حضرت علی علیه السلام زینب كبری علیها السلام را كه دختر خردسالی بود در آغوش خود نشانده و نوازش كرد. آن حضرت به وی فرمود: دخترم! بگو «یكی» زینب علیها السلام گفت: «یكی» سپس پدر گفت: دخترم! بگو: «دو تا». زینب سخنی نگفت. علی علیه السلام فرمود: چرا سخن نمی گویی؟ زینب علیها السلام گفت: بابا! زبانی كه به گفتن «یك» آغاز سخن كرد، چگونه «دو تا» بگوید؟! علی علیه السلام دخترك با معرفت خود را به سینه چسبانیده و او را غرق بوسه ساخت .
و بدین ترتیب دختر خردسال به حاضرین فهماند كسی كه لب به توحید گشوده و به یگانگی پروردگار شهادت داده است، دیگر نباید برای او شریكی قائل شود. همچنین از این روایت معلوم می شود كه علی علیه السلام، آن مربی كامل بشریت، در تربیت فرزندان خویش از روش های كار آمد تربیتی بهره می گرفت. او در فرصت های مناسب و با شیوه های متنوع به پیروان خویش می آموخت كه مهمترین نیاز كودك، رفع نیاز عاطفی است. محبت، نوازش و احترام به شخصیت كودك، نگرانی ها، افسردگی ها و مشكلات روحی و روانی وی را از میان برده و آنان را به زندگی آینده امیدوار می سازد. امیر مؤمنان علیه السلام با فرزندان خود ارتباط عاطفی وكلامی برقرار كرده، حرف دل آنان را شنیده و برای سخنانشان ارزش قائل می شد و به این وسیله روحیه اعتماد به نفس و عزت را در وجود آنان پرورش می داد.
روایتی دیگر در این زمینه نقل شده است كه هم نشانگر شیوه تربیتی علی علیه السلام در پرورش كودك و هم شاهدی بر كمالات والای حضرت زینب علیها السلام می باشد.
میرزا محمد تقی سپهر در «الطراز المذهب» می نویسد: در دوران كودكی حضرت زینب علیها السلام، پدر بزرگوارش در كنار او بود و ضمن نوازش و بذل گرمترین عواطف خود، با وی سخن می گفت. زینب علیها السلام، دختر خردسال علی علیه السلام از وی پرسید: پدر جان! آیا مرا دوست داری؟ فرمود: آری دخترم. زینب علیها السلام طبق آموخته های خویش از مكتب علوی علیه السلام گفت: ای پدر! دو دوستی در یك دل جمع نمی شود، مگر اینكه دوستی دیگران نیز در جهت دوستی خدا و برای خدا باشد.

راز یك رؤیا 
هنوز پنج سال از تولد زینب علیها السلام نگذشته بود كه هنگامه رحلت پدر بزرگ گرامی اش رسول الله صلی الله علیه و آله فرا رسید.
در یكی از آن روزهای غمبار و حادثه ساز بود كه زینب علیها السلام صبح زود برای تعبیر رؤیایی كه شب قبل با دیدن آن پریشان شده و روحش ر آزار می داد به كنار بستر جدش رسول اكرم صلی الله علیه و آله شتافته و عرضه داشت: ای جد بزرگوار! خواب دیدم كه در اثر وزش تند بادی، هوا تاریك شد و من از وحشت آن در پشت درخت بزرگی پناه گرفتم، كه ناگهان آن درخت عظیم در اثر فشار باد از جای كنده شد. خود را به درخت دیگر رساندم كه شاخه همان درخت بود، اما تند باد سخت آن را نیز از جای بركنده و با خود برد. پس از آن به شاخه ای دیگر از آن درخت پناه بردم، آن هم شكست. آنگاه خود را به دو شاخه باقیمانده رساندم، اما آن ها نیز یكی بعد از دیگری در مقابل وزش توفان از من جدا شدند و من از شدت اضطراب از خواب بیدار شدم.
با شنیدن سخنان دختر 5 ساله، اشك در چشمان پیامبر حلقه زد و فرمود: دخترم! اما آن درخت بزرگ من هستم كه از میان شما می روم و شاخه اول آن مادرت فاطمه علیها السلام است. شاخه دوم پدرت علی علیه السلام و دوتای دیگر برادرانت حسن و حسین علیهما السلام هستند كه با رفتن آن ها جهان تیره و تار می گردد .

در مكتب فاطمه علیها السلام 
حضرت زینب علیها السلام بعد از جدایی از بزرگترین حامی خاندان رسالت، در كنار مادر خود كه بدنبال ارتحال جانسوز پدر و مصیبت های بعد از آن در بستر بیماری افتاده بود، قرار گرفت.
وی علاوه بر پرستاری از مادر، شاهد ناجوانمردانه ترین حوادث تاریخ نیز بود. او یكی از كسانی است كه مادرش را در ایراد خطبه دفاعیه در مسجد مدینه همراهی كرده است و از آن درس ها آموخته، تجربه ها اندوخته و در سینه سوخته اش همچون امانتی گرانبها و میراثی جاویدان برای نسل های آینده به یادگار گذاشته است. عده ای از تاریخ نگاران و محدثین نامدار، سند خطبه فدك را از این بانوی بزرگوار نقل كرده اند.
ابوالفرج اصفهانی در مقاتل الطالبین و در ذیل شرح حال عون بن عبد الله می گوید: مادر عون، زینب عقیله، دختر علی بن ابی طالب علیه السلام است، زینب همان بانویی است كه ابن عباس خطبه فدك فاطمه علیها السلام را از او روایت كرده است. ابن عباس در آغاز نقل خطبه می گوید: این خطبه را عقیله ما، زینب دختر علی علیه السلام برای ما روایت كرد. همچنین شیخ صدوق در «علل الشرایع» و «من لا یحضره الفقیه» ، شیخ حر عاملی در وسایل الشیعة، طبرسی در احتجاج و علامه مجلسی در بحار الانوار، در ردیف عالمانی هستند كه خطبه فدك را از حضرت زینب علیها السلام نقل كرده اند.
بنابر این حضرت زینب در حدود 6 سالگی، شایستگی حفظ خطبه استدلالی، عمیق و جامع مادرش فاطمه زهرا علیها السلام را داشته است و این نشانه بارزی از رشد فكری و بلوغ اندیشه و تعقل دختری است كه در دامان عصمت و طهارت پرورش یافته است. زینب كبری علیها السلام در آن سنین نه تنها به محتوای خطبه توجه كرد، بلكه تمام حركات و سكنات مادر را در آن لحظات بحرانی برای الگو سازی نسل آینده به سینه تاریخ سپرد. در متن روایت آمده است: عن زید بن علی علیه السلام عن عمته زینب اخت الحسین علیه السلام قالت: لما بلغ فاطمة علیها السلام اجماع ابی بكر علی منعها فدك، لاثت خمارها وخرجت فی حشرة نسائها ولمة من قومها وتجر اذراعها، ما تخرم من مشیة رسول الله صلی الله علیه و آله شیئا حتی وقفت علی ابی بكر... ؛ زید بن علی از عمه اش زینب، خواهر امام حسین علیه السلام نقل می كند كه فرمود: هنگامی كه به مادرم فاطمه علیها السلام خبر رسید كه ابوبكر قصد دارد او را [از ارث پدری محروم نماید] و از فدك منع كند، آن حضرت مقنعه اش را بر سر پیچید و در میان بانوان و گروهی از قومش خارج شد، در حالی كه دست هایش را می كشید، چیزی از راه رفتن رسول خدا صلی الله علیه و آله كم نگذاشت تا در مقابل ابی بكر ایستاد....»

پاسدار عفت 
حضرت زینب علیها السلام در پاسداری از عفت و عصمت، سر آمد دختران روزگار بود. وی با الهام از پیام آسمانی قرآن و طبق آموزه های پیامبر صلی الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام حجاب و عفت را مانند گوهری ارزشمند برای یك زن مسلمان می دانست و بر این باور بود كه زن هنگامی به خدای خود نزدیكتر است كه خود را از معرض دید مردان بیگانه - به غیر موارد ضروری - حفظ نماید. او از مادرش آموخته بود كه: «لیس شی ء خیرا للمراة من ان لا یراها الرجل ولا تراه ؛ چیزی برای زن نیكوتر از این نیست كه: مرد [نامحرم] او را نبیند و او هم مرد [نامحرم] را نبیند.»
برای همین دختر جوان زهرا علیها السلام خود را كاملا از دید نامحرمان پوشیده نگاه می داشت.
یحیای مازنی یكی از اهالی مدینه می گوید: من در شهر مدینه و در همسایگی امیر مؤمنان علی علیه السلام بودم و منزل من پهلوی منزلی بود كه زینب دختر علی علیه السلام در آنجا زندگی می كرد. به خدا سوگند! هیچگاه كسی قد و قامت او را ندید و صدای او را هم نشنید. او هر گاه می خواست به زیارت جد بزرگوارش پیامبر خدا صلی الله علیه و آله برود، در دل شب و به همراه پدرش امیر مؤمنان علیه السلام و برادرانش حسن و حسین علیهما السلام می رفت. علی علیه السلام در مورد تشرف این گونه زینب علیها السلام به امام حسن علیه السلام می فرمود: «اخشی ان ینظر احد الی شخص اختك زینب  ؛ بیم دارم كه كسی به خواهرت زینب نگاه كند.»





تاریخ ارسال مطلب : جمعه ٢ فروردين ١٣٩٨ / شماره خبر : ٤٠٦٢٧٢ / تعداد بازدید : 535

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




مبلغان | دین‌باوران | هنر آسمانی | محصولات | نرم‌افزارها | ماهنامه
روابط عمومی معاونت تبلیغ و امور فرهنگی حوزه‌های علمیه

روابط عمومی معاونت تبلیغ و امور فرهنگی حوزه‌های علمیّه